Dán mác ngoại để xuất khẩu

Bà Trịnh Thị Vinh Sâm – GĐ Cty TNHH XNK Vinh Sâm – cho hay, dù “Thương hiệu cá ngừ Phú Yên” nói riêng và VN nói chung đã có tiếng trong và ngoài nước, nhưng phần lớn cá ngừ đại dương (CNĐD) VN xuất khẩu trên thị trường thế giới đều mang nhãn hiệu nước ngoài. Do những rào cản khắt khe về an toàn chất lượng sản phẩm của nhiều nước trên thế giới, nên đòi hỏi CNĐD được xuất tươi nguyên con. DN chuyên mua gom CNĐD rồi xuất khẩu theo kiểu ủy thác hoặc bán trực tiếp cho DN nước ngoài, do vậy hoàn toàn không có nhãn hiệu CNĐD Phú Yên và giá bán cũng không ổn định. Hiện VN vẫn chưa là thành viên chính thức của WCPFC (Uỷ ban Nghề cá di cư xa Trung và Tây Thái Bình Dương) để có thể mở rộng ngư trường và phát triển thương hiệu.

Ngư dân chịu thiệt khi DN kiểm tra chất lượng cá chỉ bằng cái que sắt. Ảnh: Lưu Phong

Ngày 9.9.2010, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KHCN) đã cấp nhãn hiệu tập thể “Cá ngừ Phú Yên” đầu tiên cho 73 thành viên là cá nhân, DN khai thác, chế biến và xuất khẩu cá ngừ ở Phú Yên. Thế nhưng, từ đó đến nay không có đơn vị, DN nào tham gia dán nhãn hiệu “Cá ngừ Phú Yên” khi xuất khẩu loại thủy sản này. Hầu hết các DN ở Phú Yên, kể cả các tỉnh Bình Định, Khánh Hòa hoạt động theo kiểu đơn lẻ và chưa mặn mà tham gia xây dựng và phát triển thương hiệu. Tại cuộc hội thảo phát triển thủy sản mới đây do Bộ Công Thương tổ chức tại Phú Yên, TS Nguyễn Quốc Thịnh (Trung tâm thương hiệu - Đại học Thương mại Hà Nội) nhận định: Công tác truyền thông quảng bá sản phẩm CNĐD và thuỷ sản VN nói chung trên thế giới còn yếu. Bên cạnh đó là tình trạng nhiều DN làm ăn gian dối đã làm ảnh hưởng xấu đến hình ảnh của thuỷ sản VN. Trong khi đó, Hiệp hội CNĐD Phú Yên chưa phát huy vai trò hoạt động...

Thêm thực tế nữa là, tên tiếng Anh chính xác của nhãn hiệu “CNĐD Phú Yên” phải là “Phuyen Ocean Tura”. Thế nhưng, Cục Sở hữu trí tuệ đã trình bày trên giấy chứng nhận đã cấp là “Phuyen Tuna”! Theo bà Trịnh Thị Vinh Sâm – GĐ Cty TNHH XNK Vinh Sâm - việc cấp nhãn hiệu không chính xác với tên gốc của nhãn hiệu sẽ mang lại nhiều khó khăn cho các DN nếu xảy ra các tranh chấp liên quan đến bản quyền thương hiệu và “nguồn gốc” nhãn hiệu của sản phẩm khi xuất khẩu...

Cần phát triển thương hiệu

Rõ ràng Hiệp hội Cá ngừ Phú Yên nói riêng và VN nói chung đã thành lập, nhưng vẫn chưa có cơ chế hoạt động một cách hiệu quả để kiểm soát việc đánh bắt, sơ chế, bảo quản, xuất khẩu và bảo vệ, xây dựng chiến lược quảng bá thương hiệu CNĐD trên thị trường thế giới. Việc xây dựng thương hiệu CNĐD chung cho 3 tỉnh Bình Định, Phú Yên và Khánh Hòa hiện nay là khá muộn, nhưng nhất thiết phải làm để nâng cao giá trị kinh tế, kim ngạch xuất khẩu và tạo thuận lợi cho ngư dân các địa phương trên. Theo TS Nguyễn Quốc Thịnh, để phát triển thương hiệu CNĐD bền vững, các hiệp hội phải hoàn thiện cơ chế hoạt động, xây dựng hệ thống thông tin về các thị trường xuất khẩu, cùng DN kiểm soát chất lượng cá, đưa ra quy chuẩn cho sản phẩm chung và dán nhãn hiệu sản phẩm. Hiệp hội tranh thủ mọi sự hỗ trợ của Chính phủ, các bộ để đầu tư hỗ trợ cho ngư dân về quy trình bảo quản, sơ chế, xây dựng thương hiệu CNĐD.

Ông Nguyễn Văn Do – Chủ tịch Hiệp hội Cá ngừ Phú Yên - cho rằng: CNĐD là đối tượng chịu sự chi phối, điều chỉnh của Hiệp định Về đàn cá di cư quốc tế, do vậy cần sớm đưa VN gia nhập WCPFC. Hiện nay, Cty TNHH XNK Vinh Sâm liên doanh cùng 4 DN Nhật Bản và 1 cá nhân là ông Yoshisada Watanabe (Nhật) đầu tư 2 triệu USD để hỗ trợ ngư dân xử lý và sơ chế cá ngừ, thu mua cá ngừ xuất khẩu với sản lượng khoảng 2.000 -3.000 tấn cá ngừ/năm. Từ tháng 2.2012, các đơn vị Nhật Bản đưa 1 chiếc tàu hiện đại trực tiếp thu mua cá ngừ của ngư dân Phú Yên đang khai thác trên biển khơi. Mô hình liên kết này rất cần được nhân rộng.