Ngày 25 tháng 10 năm 2014 Cập nhật hồi 01:01 GMT
Đăng ký nhận tin khuyến mãi:
Phiên bản di động

'Chăm' chưa đúng cách, cơ khí Việt chậm lớn

Thứ hai, 03/10/2011, 03:59 GMT+7

(Dunghangviet.vn) - Nhận thức vai trò quan trọng của công nghiệp cơ khí, Chính phủ đã dành nhiều ưu ái để chăm bẵm "đứa trẻ" khó nuôi này, nhưng kết cục thì nó vẫn chậm lớn do chăm chưa đúng cách.

Cách đây hơn một năm, ngày 25/8/2010, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ra một văn bản (chỉ thị 21/CT-BCT) nhằm tăng cường sử dụng thiết bị, máy móc, vật tư trong nước sản xuất được trong công tác đấu thầu.

"Lệnh" ban ra, buộc các tập đoàn, tổng công ty nhà nước - với vai trò đi đầu - cần tăng cường thực hiện và chỉ đạo các chủ đầu tư dự án có những gói thầu sử dụng máy móc, thiết bị, vật tư, nguyên liệu trong nước sản xuất được hoặc tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong nước tham gia đấu thầu, cung ứng thiết bị máy móc.

Chỉ thị này ra đời trong bối cảnh các dự án thầu tại Việt Nam, DN nước ngoài luôn luôn thắng, còn DN trong nước luôn luôn thất bại.

Nếu làm được điều đó, lợi ích đem lại đối với sản xuất và tăng trưởng kinh tế trong nước là rất lớn. Không chỉ giảm nhập siêu, tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất trong nước phát triển, qua đó tăng khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam... mà khi thiết bị, máy móc, vật tư... do người Việt sản xuất ra được tiêu thụ nhiều cũng đồng nghĩa tạo thêm hàng nghìn việc làm và tăng thu nhập cho người lao động. Chưa kể, đây cũng là động lực tạo điều kiện để phát triển công nghiệp hỗ trợ.
Thị trường cơ khí Việt Nam có tiềm năng không nhỏ, nhưng các DN cơ khí Việt Nam thì luôn đứng ngoài cuộc (ảnh namdinhbusiness).

Nhiều DN cơ khí trông chờ và hy vọng rằng, chỉ thị này sẽ là cơ hội giúp cho họ được làm nhà cung cấp thiết bị cho nhiều dự án trong nước.

doanh nghiệp cơ khíThị trường cơ khí Việt Nam có tiềm năng không nhỏ, nhưng các DN cơ khí Việt Nam thì luôn đứng ngoài cuộc (ảnh namdinhbusiness).

Song, càng trông chờ càng thấy... thất vọng. Sau một năm thực hiện chỉ thị, Bộ Công Thương cho biết, tính đến hết tháng 8/2011, các dự án đầu tư máy móc, thiết bị, vật tư nguyên liệu trong nước có giá trị khoảng 16.090 tỷ đồng, tỷ lệ sử dụng hàng hóa trong nước trung bình khoảng 18,6%. Con số này được coi là khá thấp, chưa như mong đợi.

Theo ông Nguyễn Văn Thụ, Chủ tịch Hội DN cơ khí Việt Nam, từ lâu lắm rồi, các DN cơ khí Việt Nam hầu như không biết đến chiến thắng trên sân nhà.

Không phải DN cơ khí trong nước không có năng lực. Một giàn khoan chất lượng cao, sau hai năm đã được Hội DN cơ khí - phối hợp với Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) - chế tạo thành công, hạ thủy đúng thiết kế và yêu cầu mà chủ đầu tư đưa ra.

Thời gian qua, các DN cơ khí cũng chế tạo thành công nhiều thiết bị cho Dự án thuỷ điện Sơn La.

Trong lĩnh vực chế tạo thiết bị cho nhà máy xi măng, các DN cơ khí trong nước đã làm tổng thầu và thiết kế chế tạo, cung cấp tới 65% thiết bị trong nước cho nhà máy xi măng Sông Thao và 69% cho xi măng Quang Sơn. Cái lợi nhãn tiền là có thêm hàng nghìn công việc mới, tiết kiệm cả triệu USD cho Nhà nước đồng thời giảm nhập siêu.

Tuy nhiên, những dự án như vậy thực sự hiếm hoi. Ở hàng trăm dự án khác, nhà đầu tư vẫn sử dụng thiết bị nhập khẩu là chính. Cơ khí Việt vẫn bị ra rìa, hay bị "bức tử" - là tiêu đề nổi bật trên các báo gần đây.

Chẳng hạn, trong lĩnh vực thuỷ điện có tới 20 dự án, với giá trị khoảng 30 tỷ USD thì hầu như các doanh nghiệp trong nước vẫn "đứng ngoài cuộc chơi". Hay trong các dự án xi măng, hàng chục nhà máy vẫn đang nhập khẩu thiết bị tới gần 100%.

Trong khi một số tập đoàn, tổng công ty sẵn sàng chọn DN trong nước làm tổng thầu, cung cấp thiết bị như PVN, Vinaconex, Vinaincon... "chịu khó" nghiên cứu kỹ dự án, công nghệ để chia gói thầu thành nhiều gói nhỏ phù hợp năng lực của các đơn vị trong nước, đạt tỷ lệ nội địa hoá cao, đảm bảo an toàn, tiết kiệm, thì nhiều tập đoàn khác lại chỉ nhăm nhe tổ chức đấu thầu quốc tế. Các nhà thầu trong nước, phần vì không đua nổi về giá, phần vì không thể đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế, đành chịu thua nhà thầu "ngoại".

Song, tiên trách kỷ, hậu trách nhân. Tuy có nhiều ưu đãi khuyến khích công nghiệp cơ khí chế tạo trong nước phát triển, nhưng một thời gian dài qua vẫn lép vế và bại trận ngay tại sân nhà. Lý do, theo nhiều DN, bởi chính sách hỗ trợ của Nhà nước cho ngành cơ khí chủ yếu mới chỉ là văn bản, thiếu tính thực tế, thậm chí tồn tại cả những mâu thuẫn.

Bà Phạm Thị Thu Hà, Phó Tổng giám đốc PVN, trong một cuộc họp tại Bộ Công Thương bàn về các dự án thầu, đã phát biểu: PVN làm một giàn khoan giá 200 triệu USD, nhưng mất tới 40 triệu USD là thuế nhập khẩu thiết bị, thuế VAT và thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia nước ngoài. Trong khi đó, đơn vị con của PVN đi mua một giàn khoan ở Singapore về thì không mất xu thuế nào và giá chỉ có 182 triệu USD! Tức là, Việt Nam tự làm còn đắt hơn nhập khẩu! Chính sách thuế như vậy thì DN Việt Nam cạnh tranh làm sao được?

Hơn nữa, quy định của Luật Đấu thầu về mức giá thấp nhất khiến DN trong nước khó có thể trúng thầu được. Điều này đã được các DN đề cập, mổ xẻ thẳng thắn tại một hội thảo tuần trước góp ý sửa đổi Luật này.

Hiện tại, mỗi năm, Việt Nam phải nhập khẩu khoảng 18 tỷ USD máy móc thiết bị. Điều đó cho thấy thị trường cơ khí Việt Nam có tiềm năng không nhỏ, nhưng các DN cơ khí Việt Nam thì luôn đứng ngoài cuộc.

Sau gần 10 năm phê duyệt "Chiến lược phát triển ngành cơ khí Việt Nam đến năm 2010, tầm nhìn 2020", mặc dù được coi là một trong những ngành công nghiệp nền tảng, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nhưng đến nay, ngành cơ khí Việt Nam vẫn phát triển chưa xứng tầm.

Mục tiêu về tỷ lệ nội địa hoá ngành cơ khí đề ra đến 2010 đạt 50-60% và đến 2020 đạt 70-80%. Nhưng, mục tiêu kể trên được cho là đã thất bại bởi các DN cơ khí Việt Nam hầu như không được tham gia cung cấp thiết bị sản xuất cho các dự án trong nước thì làm sao có thể nâng cao tỷ lệ nội địa hoá.

Có thể nói chính sách nhiều nhưng khoảng cách từ chính sách đến thực tế vẫn còn rất xa vời.

Trần Thuỷ
Nguồn: VEF

Thế nào là hàng Việt?

Hàng Việt đang hết “đất sống”?

Hàng Việt đang hết “đất sống”?

Hàng Việt đang bị lép vế trên sân nhà, thậm chí dần bị đánh bật khỏi các kênh bán hàng như chợ, siêu thị, lẫn kênh phân phối đưa hàng về nông thôn.

Ưu tiên hàng Việt

Niềm tin với hàng Việt

Niềm tin với hàng Việt

Một loạt các cửa hàng kinh doanh thực phẩm nhập khẩu mọc lên tại các thành phố lớn thời gian qua đã chứng tỏ nhu cầu sử dụng thực phẩm nhập khẩu của người dân tăng cao.

Đánh giá chuyên gia

Kinh tế Việt Nam: Mấy chục năm vẫn “made in China”

Kinh tế Việt Nam: Mấy chục năm vẫn “made in China”

Nhiều đại biểu có chung ý kiến: mặc dù kinh tế đã có bước phục hồi tích cực nhưng chưa vững chắc tại buổi thảo luận tổ ngày 21-10.

x
Có thể bạn quan tâm