Ngày 20 tháng 10 năm 2014 Cập nhật hồi 16:42 GMT
Đăng ký nhận tin khuyến mãi:
Phiên bản di động

Ngày Quyền của người tiêu dùng thế giới: “Tiền của chúng ta, Quyền của chúng ta”

Thứ năm, 15/03/2012, 12:25 GMT+7

(Dunghangviet.vn) - Chủ đề "Ngày Quyền của người tiêu dùng thế giới” 15-3 năm nay là "Tiền của chúng ta, Quyền của chúng ta”. Với chủ đề đó, Tổ chức người tiêu dùng (NTD) quốc tế tập trung vào quyền của NTD ở lĩnh vực dịch vụ, tài chính, nhằm đảm bảo quyền và lợi ích của NTD khi việc sử dụng dịch vụ tài chính đang ngày càng phổ biến, trong bối cảnh thế giới vừa trải qua khủng hoảng tài chính kinh tế toàn cầu.

bảo vệ người tiêu dùngKhẩu hiệu "Thị trường, thị trường, cạnh tranh, cạnh tranh” là câu trả lời tốt nhất cho việc tiến tới bảo vệ NTD một cách toàn diện nhất Ảnh: HOÀNG LONG

Ngày nay thế giới cũng đã đề cập đến quyền lực mềm của NTD, Đó là sự phản đối quyết liệt các hành vi vi phạm quyền lợi NTD đồng thời tẩy chay quyết liệt để sản phẩm gây hại cho NTD không có đường tiêu thụ và không tồn tại. Doanh nghiệp sẽ bị phá sản bởi hành động quyết liệt của xã hội. Bài học vi phạm môi trường xã hội của VeDan những năm qua là một bài học đắt giá cho doanh nghiệp nào cố tình vi phạm các quy tắc ứng xử tối thiểu với môi trường ở một xã hội đang hướng tới văn minh, hiện đại.

Song hiện nay tình trạng hàng giả, kém chất lượng tràn lan, hiện tượng sai phạm và kém minh bạch trong cung ứng hàng hoá, dịch vụ gia tăng, cho thấy quyền của NTD Việt Nam đang bị xâm phạm với quy mô, tính chất phức tạp. Theo ghi nhận từ tổng điều tra ý kiến NTD trên phạm vi cả nước cách đây ít năm do Hội Tiêu chuẩn - Bảo vệ NTD Việt Nam công bố, có 41% NTD Việt Nam không biết mình có quyền lợi gì, số còn lại... có biết cũng chả làm được gì. Về an toàn, vệ sinh thực phẩm, 88% người được hỏi trả lời không thể phân biệt được thực phẩm an toàn và thực phẩm không an toàn bằng mắt thường. Khá phổ biến việc NTD chưa quan tâm đến việc kiểm tra, xem xét hàng hoá trước khi nhận hàng, thậm chí không lấy hoá đơn, chứng từ, bảo hành khi mua và tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ, nên khi sự cố xảy ra không có cơ sở để giải quyết.

Các hoạt động quảng cáo, khuyến mãi không rõ ràng của các DN bán hàng cũng là nỗi bức xúc. Có DN thông báo bán điện thoại di động loại giá 500.000 đồng với giá 55.000 đồng, khiến người dân rồng rắn chờ đợi, đến giờ mua mới biết DN chỉ bán có... 2 chiếc giá rẻ! Kiểu kinh doanh này rơi vào các hành vi bị cấm quy định tại Điều 10 Luật Bảo vệ quyền lợi NTD. Hay vấn đề khiến NTD lo lắng khi kiện tụng với các DN là NTD không đủ sức lực, tiền bạc để giám định, chứng minh hàng hóa đó hàng kém chất lượng. Điều 42 của Luật quy định NTD chỉ có nghĩa vụ cung cấp chứng cứ và chứng minh trong vụ án dân sự để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, không cần chứng minh lỗi của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. Trách nhiệm chứng minh là của nhà kinh doanh vì Luật quy định nhà kinh doanh phải chứng minh mình không có lỗi.

Nói cách khác, Luật Bảo về quyền lợi NTD có hiệu lực từ 1-7-2011 chính là hành lang pháp lý để quyền NTD được bảo đảm. Hiểu rõ những quyền cơ bản đó mới có thể buộc nhà sản xuất phải tôn trọng quyền hợp pháp của NTD nếu họ vi phạm. Đó là quyền được lựa chọn hàng hóa, quyền được cung cấp các thông tin trung thực, được đảm bảo an toàn về sức khỏe và môi trường, quyền đòi bồi thường thiệt hại, phát hiện tố cáo các hành vi gian lận về chất lượng sản phẩm... Quan trọng còn là tổ chức lại hệ thống phân phối minh bạch và bớt khâu trung gian, tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường để xử lý kịp thời, nghiêm minh các sai phạm về giá bán.

Song, nói như ông Vũ Vinh Phú - Chủ tịch Hội Siêu thị thành phố Hà Nội - khi quyền lợi của NTD bị xâm hại ngày càng nghiêm trọng, các hành vi gian lận trong cung ứng sản phẩm dịch vụ, hàng hóa ngày càng tinh vi, chúng ta mới bảo vệ NTD bằng các văn bản, chỉ thị là chính, còn tổ chức thực hiện, điều kiện thực hiện và hành động chưa quyết liệt và chưa làm được bao nhiêu cho NTD Việt Nam.

Phần đông người tiêu dùng không phân biệt được chất lượng sản phẩm bằng mắt thườngPhần đông người tiêu dùng không phân biệt được chất lượng sản phẩm bằng mắt thường Ảnh: Hoàng Long

Cũng vì cung cách kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm của cơ quan Nhà nước chưa có hiệu quả, cơ chế hoạt động nhiều bất cập, nên một đất nước bình quân đầu người chỉ trên 1000 USD/ năm như nước ta mà nhiều loại giá hàng hóa lại cao gấp 2, gấp 3 so với các nước trong khu vực và thế giới. Điều phi lý về giá cả đó đang diễn ra không thể nói không ảnh hưởng trực tiếp tới quyền lợi của số đông NTD.

Vả lại tuy là số đông, nhưng NTD thường hành động riêng lẻ nên phải chịu thiệt thòi trước các doanh nghiệp vi phạm. Nhất là số doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng, dịch vụ là đầu vào của toàn xã hội nhưng mang dáng dấp độc quyền, như xăng dầu, điện, than, nước sạch, v...v... Mỗi quyết định của họ về giá cả mang tính cục bộ cùng quản lý chất lượng hàng hóa thấp, thiếu trách nhiệm đang gây thiệt hại, ảnh hưởng xấu đến tiêu dùng của toàn xã hội. Đương nhiên, giá cả tăng dù bất hợp lý thì NTD đều phải chịu, vì có tiết kiệm mấy cũng không thể bỏ được những nhu cầu thiết yếu đời sống hàng ngày.

Chính vì NTD lâu nay thường chỉ quan tâm đến những hành động sai trái của các doanh nghiệp gây hậu quả trực tiếp cho họ, nên những hành động gián tiếp gây hậu quả rộng lớn cho toàn xã hội ít đề cập. Sự dung dưỡng, biện hộ của các cơ quan quản lý cấp bô, ngành về những mặt hàng đó càng gián tiếp gây khó cho NTD trong đời sống.

Nhà báo Hữu Nguyên từng viết trên Đại Đoàn Kết cách đây chưa lâu, "Bằng các giải trình "tù mù” khó hiểu, các doanh nghiệp (kinh doanh xăng dầu) liên tục đòi hỏi tăng giá vì lý do họ đang phải gánh lỗ quá nhiều, quá lâu. Các tính toán lỗ lãi của các doanh nghiệp này cũng như của Bộ Công thương từ khá lâu nay chưa hề được công bố công khai, minh bạch và hầu hết cơ quan chức năng cũng như người tiêu dùng không biết mình đang trả tiền cho những khoản gì trong mỗi lít xăng dầu. Như thế rõ ràng là không sòng phẳng, "độc quyền” lại kèm theo khả năng "làm giá” sẽ khiến cho NTD bất lợi và tất nhiên một khi Nhà nước vẫn chưa có cơ chế kiểm soát hữu hiệu thì cơ chế giá theo kiểu "xin – cho” sẽ vẫn luôn là vùng hoang dã cho các nhóm lợi ích trục lợi. Không riêng gì lĩnh vực xăng dầu, ở nhiều lĩnh vực kinh tế trọng yếu khác của đất nước, một khi có hiện tượng độc quyền và thiếu kiểm soát của Nhà nước, hiện tượng lạm quyền để phục vụ cho nhóm lợi ích sẽ trở nên phổ biến”. Vì vậy Bảo vệ NTD cần quyết liệt và hiệu quả hơn, đòi hỏi ở tầm vĩ mô hơn, nhất là khi người tiêu dùng Việt Nam vẫn chưa có thói quen sử dụng quyền cao nhất của mình là quyền tẩy chay sản phẩm, dịch vụ có hành vi gian dối, tác hại tới người tiêu dùng.

Bảo vệ NTD thực sự đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách phải vào cuộc. Cần cân nhắc thận trọng ban hành khách quan trước khi ban hành các cơ chế, chính sách động chạm đến toàn xã hội tiêu dùng. Cần có những thẩm định khoa học, phản biện xã hội, kiểm toán minh bạch, công khai thường xuyên, nhất là các vấn đề có liên quan đến giá cả, chất lượng hàng hóa thiết yếu, các vấn đề có liên quan đến túi tiền, đời sống, sức khỏe của nhân dân.Cũng rất cần sớm xóa bỏ độc quyền doanh nghiệp, độc quyền kinh doanh hàng hóa, nhất là các hàng hóa trọng yếu đầu vào cho toàn xã hội.

Khẩu hiệu "Thị trường, thị trường, cạnh tranh, cạnh tranh” là câu trả lời tốt nhất cho việc tiến tới bảo vệ NTD một cách toàn diện nhất, triệt để nhất, hiệu quả nhất, như ông Vũ Vinh Phú nhấn mạnh. Một khi sự minh bạch, công khai thông tin từ cộng đồng doanh nghiệp tới NTD được đề cao, việc giám sát, xử lý các hành vi tác hại quyền lợi NTD được thực hiện triệt để, thông điệp "Tiền của chúng ta, Quyền của chúng ta” chính là tinh thần mà mỗi một người tiêu dùng Việt Nam có quyền tin tưởng, đạt tới.

Phần đông người tiêu dùng không phân biệt được 
chất lượng sản phẩm bằng mắt thường
Ảnh: Hoàng Long
Thanh Như
Nguồn: Đại đoàn kết

Thế nào là hàng Việt?

Hàng Việt đang hết “đất sống”?

Hàng Việt đang hết “đất sống”?

Hàng Việt đang bị lép vế trên sân nhà, thậm chí dần bị đánh bật khỏi các kênh bán hàng như chợ, siêu thị, lẫn kênh phân phối đưa hàng về nông thôn.

Ưu tiên hàng Việt

Niềm tin với hàng Việt

Niềm tin với hàng Việt

Một loạt các cửa hàng kinh doanh thực phẩm nhập khẩu mọc lên tại các thành phố lớn thời gian qua đã chứng tỏ nhu cầu sử dụng thực phẩm nhập khẩu của người dân tăng cao.

Đánh giá chuyên gia

Nông nghiệp Việt Nam, góc nhìn doanh nghiệp

Nông nghiệp Việt Nam, góc nhìn doanh nghiệp

Nhận thấy đây là những đóng góp hết sức tâm huyết cho sự phát triển của ngành nông nghiệp, chúng tôi tiếp tục đăng tải các ý kiến của các DN tại diễn đàn DN nông nghiệp năm 2014.

x
Có thể bạn quan tâm