Đây là thông tin được PGS.TS Phạm Tất Thắng, nghiên cứu viên cao cấp của Bộ Công thương cho biết tại phiên thảo luận về “Đường ra cho hàng hóa Việt Nam”, nằm trong khuôn khổ hội thảo Dự báo 2012.

Hàng Việt: Cao không tới, thấp không thông

Ông Thắng cho biết, theo điều tra, hơn 70% tổng số thu nhập của người dân được dành cho chi tiêu mua sắm hàng hóa. Tuy nhiên, sự phân bổ mua sắm của dân cư rất không đồng đều: 6 thành phố lớn nhất cả nước với số dân chiếm 14% nhưng sức mua chiếm tới 39% tổng doanh số các mặt hàng tiêu dùng. Trong khi đó, 70% dân số ở thị trường nông thôn chỉ chiếm 40% nhu cầu.

Showroom ô tô với rất nhiều siêu xe tại Hà Nội.

Sự phân tầng trong chi tiêu thể hiện rất rõ: Trong tổng số 86 triệu dân Việt Nam, 20% dân số nghèo chỉ tiêu thụ 7,2% trong tổng doanh số bán lẻ, trong khi đó 20% người giầu lại có sức tiêu thụ tới 43,3%. Ở nhiều vùng nông thôn, do thu nhập thấp, yếu tố được quan tâm hàng đầu là giá cả, các yếu tố khác như chất lượng, sự an toàn bị đẩy xuống hàng thứ yếu. Trong khi đó, lại xuất hiện tầng lớp người tiêu dùng mới không hề quan tâm đến giá cả khi mua hàng, giá trị mỗi lần mua hàng trung bình từ 80 – 100 triệu đồng ?!

Trong khi đó, hàng hóa Việt Nam không bắt kịp được với những biến động này, tạo cơ hội cho hàng nhập khẩu cả cao cấp và thấp cấp chiếm lĩnh thị trường. Trên thực tế, hàng Việt chưa vươn tới ngưỡng phục vụ được nhu cầu của người có thu nhập cao, rất cao, đồng thời lại không có hàng giá đủ rẻ để phục vụ cho người có thu nhập trung bình, thu nhập thấp ở thành thị và nông thôn.

Vì đâu nên nỗi?

Nguyên nhân trước tiên được ông Thắng đề cập đến là do chúng ta chưa có được tư duy kinh tế hợp lý, mở đường cho sự phát triển một cách bền vững thị trường nội địa của hàng Việt.

Để phát triển nhanh, lâu nay chính sách của chúng ta đều tập trung cho xuất khẩu và thu hút FDI bằng mọi giá. Trên thực tế, xuất khẩu và FDI đã trở thành 2 nhân tố quyết định sự tăng trưởng, là nỗi khao khát của địa phương. Các doanh nghiệp tìm mọi cách phát huy lợi thế là sử dụng lao động rẻ, tài nguyên rẻ để sản xuất hàng xuất khẩu. Hệ quả tất yếu là DN không tập trung sản xuất hàng chất lượng cao để phục vụ người tiêu dùng nội địa, không chú ý xây dựng hệ thống phân phối để đưa hàng Việt tiếp cận với người tiêu dùng.

Một số doanh nhân Việt Nam tư duy theo kiểu “buôn cau ăn chũm”, “buôn gà thì ăn gà toi”. Vì thế, họ đem bán hàng không xuất được, hàng kém chất lượng ở thị trường nội địa, đưa hàng ế, hàng cận đát về nông thôn… Điều này đã ảnh hưởng lớn đến uy tín hàng Việt trong con mắt người tiêu dùng.

Không chỉ về cơ cấu, chiến lược kinh doanh, hàng Việt cũng bị thua thiệt bởi hệ thống phân phối yếu kém.

Việt Nam xuất hiện tầng lớp tiêu dùng “tỷ phú”, Thị trường - Tiêu dùng, mua sam, hang hoa, sieu thi, hang viet, xuat khau, hang cao cap, bao