Thế nhưng, trên thực tế “hòn ngọc Châu Á” này vẫn chưa thực sự là “điểm đến” của du khách: Lượng người đến và lưu trú vẫn còn khiêm tốn, và môi trường thì đang xuống cấp. Đáng buồn hơn, đây cũng chính là chứng bệnh mà nhiều điểm du lịch biển đảo cả nước đang mắc phải.

Vốn một núi...

Ngoài hệ sinh thái đa dạng, bờ biển dài 150km với những bãi cát trắng mịn, đẹp vào loại hàng đầu thế giới: Bãi Sao, bãi Khem, bãi Dài, bãi Trường... Thiên nhiên còn hào phóng ban tặng cho vùng biển Phú Quốc những rạn san hô, đồng cỏ biển và quần thể động, thực vật quý hiếm, chỉ riêng có ở đây mà thôi. Đây không chỉ là tài sản để “đảo ngọc” phát triển du lịch thể thao, du thuyền trên biển và các trò chơi dưới nước mà còn là yếu tố tạo cho Phú Quốc sự đột phá thu hút đầu tư các mô hình du lịch cao cấp khác: Các tour bơi lặn bằng bình hơi, đón giao thừa cùng cư dân trên đảo, đặc biệt là các tour kỷ niệm ngày cưới trên biển và tuần trăng mật nơi đảo hoang...

Bãi Sao, một trong những bài tắm đẹp hàng đầu thế giới. Ảnh: T.B

Theo Th.S Nguyễn Quốc Nghi (Khoa Kinh tế-Quản trị kinh doanh, ĐH Cần Thơ - người có nhiều năm nghiên cứu về du lịch Phú Quốc nói riêng, vùng ĐBSCL nói chung), qua khảo sát mức độ hài lòng, nhiều du khách nhận xét Phú Quốc còn hội đủ cảnh sắc tự nhiên bởi phong cảnh đẹp, đa dạng và hấp dẫn. Các chuyên gia du lịch đánh giá, với các nguồn tài nguyên tự nhiên đa dạng này, Phú Quốc có các điều kiện cần và đủ để phát triển 5 loại hình du lịch “hot” hiện nay: Nghỉ dưỡng, tham quan, giải trí; sinh thái; thể thao, mạo hiểm; nghiên cứu, khám phá.

Với đặc điểm là quần đảo còn hoang sơ, nhiều  thành phần của tài nguyên tự nhiên ở đây vẫn chưa bị phá hủy, Phú Quốc đang được rất nhiều đối tượng du khách hướng đến. Do đó, hoạt động du lịch ở đây đảm bảo sẽ diễn ra liên tục và lâu dài. Mặt khác, trong Chiến lược quy hoạch phát triển du lịch Việt Nam, ĐBSCL, đảo Phú Quốc là 1 trong 5 vùng trọng điểm được Chính phủ chọn quy hoạch đầu tư phát triển. Theo đó, sẽ tập trung xây dựng Phú Quốc trở thành trung tâm du lịch sinh thái nghỉ dưỡng biển đảo chất lượng cao, có sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế với những phong cách, sắc thái và đặc trưng riêng. Đồng thời là nơi giao thương quốc tế lớn và hiện đại của vùng ĐBSCL. Điều này sẽ tạo thêm cơ hội, điều kiện để du lịch Phú Quốc thăng hoa, “vượt lên trên cả chính mình”.

Dai dẳng “ăn sẵn”

Trái với tiềm năng to lớn và quý hiếm, trên thực tế du lịch Phú Quốc vẫn loanh quanh trong chiếc “ao làng”, cả về nội dung lẫn hình thức. Theo các chuyên gia du lịch, một trong những chướng ngại vật kìm hãm bánh xe phát triển của du lịch Phú Quốc là tư tưởng “ăn sẵn”. Thực chất đầu tư thời gian qua chủ yếu tập trung vào lĩnh vực nhà hàng, khách sạn mà ít đầu tư đa dạng hóa sản phẩm, nghĩa là chỉ tập trung khai thác vào cái sẵn có để kinh doanh mà ít quan tâm đến cái du khách cần. Đã có không ít du khách nhận định: Đi du lịch Phú Quốc cũng giống với đi du ngoạn ở bất cứ điểm du lịch ở đồng bằng, nghĩa là sự nghèo nàn về loại hình dịch vụ khám phá biển đã khiến cho du khách có cảm giác như “mắc cạn” dù đang hiện diện ngay giữa đại dương.

Nhiều du khách đến Phú Quốc còn có cảm giác nặng nề khi tiếp tục đối mặt với điệp khúc muôn thuở của cái vòng lẩn quẩn “ngồi xe-vào nhà hàng ăn, uống-ngồi xe”. Chất lượng phục vụ du lịch tại Phú Quốc đang ở mức báo động do nguồn nhân lực rất yếu và thiếu. Tại nhiều nhà hàng, khách sạn vẫn còn tình trạng sử dụng người trong gia đình, hoặc lao động phổ thông chưa qua các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ đảm trách một số khâu tưởng đâu rất “dễ ăn” nhưng thực chất lại ảnh hưởng lớn đến cảm giác hài lòng của du khách như tiếp tân, bưng dọn... Trái khoái hơn là trong lúc cung cấp chất lượng thấp, giá cả du lịch ở Phú Quốc lại cao ngất ngưởng đến mức đã có chuyên gia nói vui: Giá du lịch ở Phú Quốc là giá đuổi khách.

Cần cú hích hạ tầng

Vấn đề được xem là nguyên nhân khiến du lịch Phú Quốc “biết sai, nhưng khó sửa” chính là công tác đầu tư cơ sở hạ tầng, nhất là điện, nước, vệ sinh môi trường... Được xem là nền tảng tạo bệ phóng cho du lịch, nhưng thực tế cho thấy chính giá điện cao ngất (8.000-13.000đ/kW) và thường xuyên không ổn định đã dồn đẩy các nhà làm du lịch vào tình thế “chẳng đặng đừng” trong cuộc chạy nước rút theo giá nhiên liệu khi gần như mỗi nhà hàng, khách sạn phải tự sản xuất điện, nước phục vụ khách.

Trong khi đó, việc đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ đáp ứng như cầu du lịch đã và đang còn là một khoảng trống lớn... Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến không ít dự án đầu tư “động thổ xong rồi bất động”. Tình trạng vừa nêu không chỉ là lực cản trong tiến trình xây dựng Phú Quốc trở thành đô thị biển đảo, mà còn đánh mất lợi thế cạnh tranh với nhiều khu du lịch khác trong khu vực ASEAN.

Vấn đề đặt ra là phải có những chính sách quyết liệt, đồng bộ để rút ngắn khoảng cách. Bên cạnh việc tạo ra môi trường pháp lý rõ ràng, ổn định để thu hút nhà đầu tư, du khách... đã đến lúc Nhà nước có cú hích về xây dựng hạ tầng giúp một trong những trọng điểm kinh tế biển đảo phát triển. Ngoài ra, tạo hành lang pháp lý để doanh nghiệp chủ động liên kết với người dân trên đảo chuyển một số hoạt động sản xuất nông nghiệp, ngư nghiệp, kể cả lễ hội và đời sống dân dã trên đảo thành những sản phẩm du lịch mới, hấp dẫn.