Trong vai khách hàng, chúng tôi ghé vào chợ Kim Long, huyện Tam Dương và các chợ: Hợp Châu, Tam Quan, Đạo Trù, huyện Tam Đảo. Điều dễ nhận thấy ở những chợ này là ngoài sự phong phú của mặt hàng nông sản, thực phẩm sẵn có của địa phương thì lượng hàng tiêu dùng thiết yếu trong nước, nhất là hàng Việt Nam chất lượng cao chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đặc biệt, một số sản phẩm nhìn qua thấy giống hệt về hình thức, kiểu dáng các nhãn hiệu nổi tiếng trong và ngoài nước nhưng khi xem kỹ thì chúng có tên na ná hàng chính hãng và giá rẻ hơn nhiều như: Bánh Danigo (nhái bánh Danisa), bánh Chocopi (nhái bánh Choco - pie của Orion), bánh trứng Sapion, bánh kem Anpha (nhái bánh Solite của Kinh đô); nước rửa chén Sunlit, Forever (nhái nước rửa chén Sunlight),…

Lác đác khách đến mua hàng Việt tại quầy hàng lưu động của chị Trần Thị Dung, chợ Hợp Châu

Hưởng ứng cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, 2 năm qua, đại lý bánh kẹo Quyên Hương, chợ Hợp Châu đã đầu tư hàng trăm triệu đồng nhập hàng sản xuất trong nước về bán. Thế nhưng, các mặt hàng này bán chậm và “chưa hút” khách.

Lý giải về nguyên nhân, anh Võ Văn Quyên, chủ đại lý Quyên Hương cho rằng: “Khách hàng ở đây thường quan tâm đến mẫu mã, giá cả sản phẩm hơn là nguồn gốc xuất xứ. Người có thu nhập thấp cho rằng hàng Việt đắt. Trong khi đó, những người có thu nhập cao thì e dè về chất lượng, kiểu dáng hàng Việt. Ngoài ra, còn do chính các chủ cửa hàng vì lợi nhuận nên đã bày bán hàng giả, hàng kém chất lượng xen lẫn hàng thật. Đơn cử như với một gói bột giặt Omo 400g, nếu là hàng thật chỉ lãi khoảng 1.400 đồng/gói. Nhưng khi bán hàng giả lợi nhuận có thể lên tới 3.000 đến 4.000 đồng/gói”.  

Tỏ ra thất vọng sau khi đi 3 vòng quanh khu vực chợ Hợp Châu để tìm mua chiếc áo sơ mi Viettien tặng bạn trai nhân ngày lễ Valentine mà không có, chị Nguyễn Thanh Hằng, cán bộ một cơ quan nhà nước ở huyện Tam Đảo cho biết: “Hiện nhiều người đã có ý thức trong việc dùng hàng Việt và cũng muốn lựa chọn những sản phẩm của Việt Nam có chất lượng cao. Tuy nhiên, tìm những mặt hàng thương hiệu Việt có chất lượng cao ở đây không hề dễ”.

Đến các chợ Tam Quan, Đạo Trù, chúng tôi thấy xuất hiện khá nhiều điểm bán hàng lưu động với đủ loại hàng, từ quần áo, bát đĩa đến dầu ăn, nước mắm, bột canh, mì chính... với giá rẻ bất ngờ. Nhưng chủ yếu vẫn là hàng Trung Quốc hoặc hàng không có nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ. Vừa lựa chọn chai nước rửa bát Forever, với giá 6.500 đồng. Chị Hà Thị Thành, xã Tam Quan cho biết: “Xem quảng cáo trên tivi, tôi biết nước rửa bát Sunlight và Mỹ Hảo rất tốt, nhưng giá lại đắt, 14.500 đồng/chai 1 lít. Mua nước rửa bát Foever, tiết kiệm được 7.000 đồng. Số tiền này, đủ để tôi chuyển sang mua đậu làm thức ăn mặn trong ngày cho cả gia đình”.

Chị Trần Thị Dung, có 3 năm bán hàng lưu động tại chợ Kim Long cho rằng: "Rất khó để tẩy chay hàng Trung Quốc, hàng kém chất lượng ở các chợ nông thôn, bởi ngoài giá cả, mẫu mã thì một trong những hạn chế của hàng Việt hiện nay là kênh phân phối tại nông thôn còn yếu. Vì vậy, nhiều gia đình ở nông thôn khi muốn mua hàng hóa thì hầu như họ đợi các phiên chợ chính, hoặc đến các khu trung tâm mua sắm tại huyện, thị. Bên cạnh đó, việc đưa hàng Việt về nông thôn cũng chưa thể đáp ứng một cách xuyên suốt do địa bàn rộng, mỗi phiên chợ chỉ diễn ra 2 - 3 ngày; sự kết hợp giữa tiểu thương với doanh nghiệp thiếu chặt chẽ và chưa thống nhất…"

Thiết nghĩ, để hàng Việt “sống khỏe” ở nông thôn rất cần sự phối hợp chặt chẽ từ 3 phía: Nhà nước, người tiêu dùng và doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp phải là người tiên phong. Mỗi doanh nghiệp, ngoài nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, hạ giá thành sản phẩm… cần có chiến lược phân phối sản phẩm cụ thể đến thị trường nông thôn. Đây cũng chính là cách để doanh nghiệp tạo cho người tiêu dùng niềm tin và sự vững lòng để họ ưu tiên dùng hàng Việt.