Năm 2010, Trung Quốc dành 1,5 % GDP nghiên cứu và phát triển

Hầu như không có tuần nào là Trung Quốc không tuyên bố rằng mình sắp vượt qua Mỹ và nhiều nước có nền kinh tế phát triển khác về game sáng tạo. Số lượng bằng sáng chế của Trung Quốc ngày càng tăng. Lượng hàng hóa công nghệ cao của Trung Quốc đang được xuất khẩu đi các nước. Trong vấn đề này, phương Tây đang phải chịu phận bi đát.

Trung Quốc ngày càng dành nhiều chi phí cho nghiên cứu và phát triển (R&D). Chi phí này chiếm 1,1% GDP năm 2002  lên đến 1,5 % GDP năm 2010. Dự kiến, chi phí R&D của Trung Quốc sẽ chiếm 2,5% GDP của nước này trước năm 2020.

So với toàn thế giới, chi phí R&D của Trung Quốc chiếm 12,3% năm 2010, đứng thứ 2 sau Mỹ - nước có chi phí R&D vẫn giữ ở mức ổn định 34%-35%  (so với toàn cầu).

Trung Quốc vẫn còn cách xa nhiều nước khác để trở thành quốc gia có sức mạnh sáng tạo toàn cầu.

Theo tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), các nhà sáng chế Trung Quốc đã đệ trình 203.481 hồ sơ xin cấp bằng sáng chế năm 2008. Với số lượng này, Trung Quốc có thể là quốc gia sáng tạo thứ ba trên thế giới sau Nhật Bản (502.054 hồ sơ) và Mỹ (400.769 hồ sơ).

Tuy nhiên, hơn 95% các hồ sơ sáng chế của Trung Quốc đã được đệ trình trong nước với Văn phòng sở hữu trí tuệ nhà nước, nhưng phần lớn các sáng chết này ít có tính “đổi mới”, chỉ thay đổi chút so với các thiết kế, mẫu đã có sẵn.

So với các văn phòng sở hữu trí tuệ hàng đầu trên thế giới tại các nước như Mỹ, EU và Nhật Bản, Trung Quốc luôn đi sau trong việc cấp bằng sáng chế. Ở Trung Quốc, cùng một phát minh, sáng chế có tới 3 văn phòng cùng chịu trách nhiệm cấp bằng.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), trong năm 2008 , Trung Quốc có 473 hồ sơ xin cấp bằng sáng chế so với 14.399 hồ sơ từ Mỹ, 14.525 hồ sơ từ châu Âu, và 13.446 hồ sơ từ Nhật Bản.

Năm 2010, Trung Quốc chiếm 20% dân số thế giới, 9% GDP của thế giới, 12% chi phí nghiên cứu và phát triển của thế giới, nhưng chỉ có 1% hồ sơ xin cấp bằng sáng chế được duyệt bởi các văn phòng cấp bằng sáng chế hàng đầu, ngoài Trung Quốc.

Hơn nữa, một nửa trong số các bằng sáng chế có nguồn gốc từ Trung Quốc được cấp cho các chi nhánh của các công ty đa quốc gia nước ngoài.

Tại sao sáng chế nhiều lại được cấp ít bằng chứng nhận?

Tại sao lại có khoảng cách lớn giữa các hồ sơ xin đệ trình và hồ sơ được cấp bằng sáng chế? Một phần là lí do về thời gian. Sáng tạo đòi hỏi cả nỗ lực và kiến thức mới, tiên phong. Là những người chơi mới trong làng công nghệ, các tổ chức của Trung Quốc cần vài năm nữa để xây dựng những nền tảng kiến thưc cần thiết.

Mặt khác, khoảng cách này cũng do nhiều yếu tố khác chi phối. Yigong Shi và Yi Rao, 2 người đứng đầu khoa Khoa học đời sống tại trường đại học Thanh Hoa và Bắc Kinh quan sát trong một bài xã luận gần đây trên tạp chí Khoa học thấy rằng, kinh phí được cấp cho các dự án nghiên cứu và phát triển từ vài chục đến hàng trăm triệu nhân dân tệ.

Ngoài ra, văn hóa nghiên cứu của Trung Quốc cũng ảnh hưởng nặng nề bởi số lượng hơn chất lượng và sử dụng nhiều quy chuẩn quốc gia chứ không phải các quy chuẩn quốc tế để đánh giá và khen thưởng hiệu quả nghiên cứu. Kết quả là xu hướng “không trung thực" ngày càng gia tăng.

Theo một cuộc khảo sát năm 2009 do Hiệp hội khoa học và công nghệ Trung Quốc tiến hành, một nửa trong số 30.078 người tham gia khảo sát cho hay họ biết ít nhất một đồng nghiệp - người đã gian lận trong học tập. Điều đó sẽ làm hạn chế các nguồn thông tin nghiêm túc và lãng phí tài nguyên.

Hệ thống giáo dục của Trung Quốc là một thách thức nghiêm trọng khác bởi vì hệ thống giáo dục ở đây chỉ nhấn mạnh vào việc học vẹt, chứ không nhấn mạnh vào việc giải quyết vấn đề sáng tạo. Khi Microsoft mở phòng thí nghiệm nghiên cứu lớn thứ hai (sau Redmond, Wash) tại Bắc Kinh, người ta nhận thấy rằng trong khi các sinh viên tốt nghiệp mà họ thuê là những người xuất sắc, thực tế những người đã tốt nghiệp này quá thụ động.

Trung Quốc đang tiến nhanh trong nhiều lĩnh vực như công nghệ viễn thông. Tuy nhiên, nước này vẫn còn cách xa nhiều nước khác để trở thành quốc gia có sức mạnh sáng tạo toàn cầu.