Thứ trưởng bộ Công thương Hoàng Quốc Vượng nói cho biết, điểm mới trong quy hoạch VII là nêu mục tiêu phấn đấu tiết kiệm điện và giá điện. Đến ăm 2020, làm sao giá điện phải 8-9cent/kWh, theo tính toán là chi phí biên trong điều kiện ngành điện ở Việt Nam. Đặc biệt lần này, Thủ tướng đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các địa phương phải dành quĩ đất cụ thể cho dự án điện. Số lượng dự án lưới điện, nguồn điện rất lớn. Khi kiểm điểm lại qui hoạch VI vừa qua thì nguyên nhân chính trong chậm trễ các dự án điện là do công tác giải phóng mặt bằng. Vì vậy, việc giao địa phương chủ động quĩ đất để phát triển điện sẽ là giải pháp khắc phục khó khăn trên.

Thứ trưởng bộ Công thương Hoàng Quốc Vượng.

Trao đổi với báo chí, thứ trưởng bộ Công thương Hoàng Quốc Vượng cho biết.

Cơ chế giá như thế đảm bảo thu hồi chi phí đầu tư?

Năm nay, chúng ta đã điều chỉnh giá điện với giá bình quân 1242 đồng/kWh, không đủ khắc phục khó khăn. 6 tháng đầu năm, tập đoàn đã lỗ 3.500 tỷ đồng. Với lỗ đó, EVN vẫn còn đang nợ than, dầu khí tổng cộng gần 10.000 tỷ đồng. Với giá điện đó, tình hình kinh doanh của EVN và các đơn vị kinh doanh điện rất khó khăn. Rõ ràng, một trong giải pháp để thực hiện thành công quy hoạch điện 7 này thì nguồn tài chính là cần có, rất khó khăn. 10 năm đầu, mỗi năm cần 5 tỷ USD, 5-10 năm kế tiếp cần khoảng 7 tỷ USD. Có nhiều giải pháp huy động vốn cho ngành điện nhưng giải pháp quan trọng nhất là làm sao để khắc phục về giá điện.

Về giá điện, Chính phủ đã làm nhiều việc như ban hành cơ chê giá điện điều chỉnh thị trường, theo mốc 5%, hi vọng cộng thêm với thị trường điện thì hi vọng một ngày nào đó, ngành điện có cơ chế điều chỉnh giá linh hoạt, hấp dẫn nhà đầu tư, có lợi nhuận để hoạt động.

Mục tiêu nhiệt điện chiếm 64% thì khi đó có thiếu điện do thiếu nước nữa hay không?

Hiện nay, thủy điện chiếm 35%, do đó mùa khô, thủy điện sụt giảm thì sẽ thiếu điện ảnh hưởng trên hệ thống. Tới đây, thủy điện ít hơn thì thiếu điện sẽ giảm.

Vậy lúc đó, vấn đề đầu tư thủy điện nhỏ được chú ý mức nào?

Đầu tư tư nhân vào điện là rất khuyến khích, cụ thể là nguồn điện, cả nhiệt điện, than khí, thủy điện. Hiện đang triển khai 11 dự án BOT chủ yếu là nhiệt điện làm.

Nhiều nhà đầu tưu trong nước làm thủy điện nhỏ vì lãi thu được từ thủy điện, vốn đầu tư thấp.

Tuy nhiên, khi triển khai, đã nổi lên một số vấn đề cần nghiên cứu lại ở quy hoạch 7. Có nhiều dự án thủy điện nhỏ vừa qua, cung cấp điện thì không nhiều nhưng tính cả lưới, truyền tải thì suất đầu tư lại rất cao. Một số nhà máy thủy điện nhỏ lại gây ngập lụt, ảnh hưởng môi trường. Trong quy hoạch 7, bộ sẽ rà soát kỹ về thủy điện nhỏ làm sao để vẫn khai thác được tiềm năng thủy điện, khai thác hiệu quả.

EVN chiếm bao nhiêu % trong tổng cơ số nguồn? Đến 2020 vai trò của EVN thế nào?

Vai trò chính của phát triển điện vẫn là các tập đoàn Nhà nước. Các dự án ngành điện đặc thù hơn các dự án hạ tầng, với qui mô vốn lên tới hàng tỷ USD thì trọng trách chính là các Tập đoàn điện, dầu khí, than.

Các nhà đầu tư tư nhân có tham gia nhưng nếu tham gia dự án lên tới hàng tỷ USD sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Hiện nay, EVN đang đầu tư 39 dự án với 27.000MW, thời gian tới sẽ tiếp tục đầu tư các dự án lớn. than, điện, đầu khí vẫn phải gánh trách nhiệm chính trong việc đầu tư điện.

Nhu cầu vốn trong quy hoạch 7 chỉ là dự kiến vốn đầu tư. Sau này, nhập than ở đâu, khí ở đâu là một bài toán lớn cần giải quyết. Hiện đang triển khai một loạt dự án phải nhập khẩu than ở nước ngoài, tập đoàn đang tích cực đàm phán nhập từ Indonesia… Đảm bảo an ninh năng lượng là rất quan trọng.

Liên quan đến chuyện thủy điện sông Ba Hạ vừa qua tiếp tục xả lũ bất ngờ, ông Vượng nói:

Thủy điện sông Ba Bạ ở cơn bão số 3 có mức độ xả lũ nhiều hơn dự báo. Chúng tôi đã chỉ đạo kiểm tra, nếu xả lũ thực sự không đúng dự báo thì thủy điện phải có giải trình trước bộ Công thương. Về việc báo cáo địa phương dân cư việc xả lũ trước 2 tiếng, tôi cho là không phải là thời gian nhiều. Chúng tôi đã nhận thức được và trước cơn bão số 3, bộ đã tổ hành hội nghị về vận hành hồ thủy điện xả lũ tại Đà nẵng. Đây là nội dung được nhiều chủ thủy điện nêu, chúng tôi sẽ xem xét trong thời gian tới. Về giải pháp, xả lũ và ảnh hưởng người dân ở hạ du thì không phải mỗi năm nay mà những năm trước, cũng có sự cố ở nhà máy này, máy kia. Sự cố ở sông Ba Hạ chưa gây thiệt hại nhiều về tài sản, tính mạng nhưng ảnh hưởng tới đời sống sinh hoạt của người dân. Có một kinh nghiệm tốt là xây dựng cảnh báo dọc sông tới hạ du và có hệ thống cảnh báo qua điện thoại di động, đồng thời cả qua loa. Như vậy trước 2 tiếng, người dân hoàn toàn có khả năng sắp xếp ứng phó.